اين جمله به جمله * ( « فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ » ) * ، از قبيل عطف مطلق بر مقيد به منظور تاكيد است . و جمله * ( « إِنَّ اللَّه يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ » ) * ، هم علت دستور به اصلاح و عدالت را تعليل مىكند ، و هم آن تاكيدى را كه گفتيم از عطف دو جمله به يكديگر استفاده مىشود ، براى بار دوم تاكيد مىنمايد ، گويا فرموده : بين آن دو طائفه به عدالت اصلاح كنيد ، باز هم مىگويم ، دائما عدالت كنيد ، و در همه امور عدالت را رعايت نماييد ، براى اينكه خداوند عدالتگستران را به خاطر عدالتشان دوست دارد . * ( « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ » ) * اين جمله هر چند مطلب جديدى را بيان مىكند ، ليكن باز مطالب قبلى را تاكيد مىنمايد ، و اگر ارتباط بين مؤمنين را منحصر كرد در ارتباط اخوت ، براى اين بود كه مقدمه و زمينه چينى باشد براى تعليلى كه براى حكم صلح مىآورد ، و مىفرمايد « پس بين دو برادر خود اصلاح كنيد » ، و در نتيجه بفهماند اين دو طائفه اى كه شمشير به روى يكديگر كشيدند ، به خاطر وجود اخوت در بين آن دو ، واجب است كه صلح در بينشان برقرار گردد ، و اصلاحگران هم به خاطر اينكه برادران آن دو طائفه هستند ، واجب است صلح را در هر دو طائفه برقرار نموده ، هر دو را از نعمت صلح برخوردار سازند - نه اينكه به طرف يك طائفه متمايل شوند . و اين كه در جمله مورد بحث فرمود : * ( « فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ » ) * با اينكه مىتوانست بفرمايد « فاصلحوا بين الاخوين » ، براى اين بود كه در كوتاهترين عبارت ، لطيفترين بيان را كرده باشد ، چون جمله مورد بحث دو چيز را مىفهماند : يكى اينكه دو طائفه اى كه با هم جنگ مىكنند برادر يكديگرند ، و بايد صلح بين آن دو برقرار شود ، دوم اينكه ساير مسلمانان هم برادر هر دو طرف جنگ هستند ، و آنان بايد رعايت برادرى و اصلاح را در بين هر دو طائفه بنمايند . * ( « وَاتَّقُوا اللَّه لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ » ) * - و از خدا بترسيد شايد مشمول رحمت خدا گرديد . اين جمله هر سه طائفه ، يعنى دو طائفه مقاتل ، و طائفه اصلاحگر را موعظه و نصيحت مىكند . گفتارى در معناى اخوت بايد دانست كه جمله * ( « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ » ) * قانونى را در بين مسلمانان مؤمن تشريع مىكند ، و نسبتى را برقرار مىسازد كه قبلا برقرار نبود ، و آن نسبت برادرى است كه آثارى